عصام العريان يكتب :قصتى مع أزمة مكتب الارشاد

Halkan Riix: عصام العريان يكتب :قصتى مع أزمة مكتب الارشاد

E-mailo badan oo la xaday

Dhawaan waxa boga la yidhaado Pastebin.com lagu soo dhajiyay ciwaanada e-mailada iyo furayaasha(password) dad badan oo ka mida dadka itsicmaala aalada e-mailka ee shirkadaha Microsoft (hotmail), yahoo iyo google (gmail). Qolooyinkan tuugta ah ee u dhacay xisaabaadka ay dadku ku leeyihiin sharikadahani waxa ay soo dhajiyeen maclumaadka dad lagu qiyaasay 10,000 oo qof oo ka mida dadka iticmaala aalada hotmailka. Macluumaadka dadkaas la soo dhajiyeen waa dadka magacayadoodu ay ka bilaabmaan xarfaha (A iyo B). Khabiiro arkay ciwaanadani waxa ay sheegeen in ciwaaanadaas la xaday ay dadka leh badankoodu degen yihiin qaarada Yurub. Khubaro kale oo badan oo ka mida khubarada ku takhasustay aminga internedku iyaguna waxa ay aaminsan yihiin in ay jiraan dad badan oo kale oo iyana la xaday macluumaadka xisaabahooda. Idaacada iyo TV’ga BBc waxa ay soo wariyeen in ineternedka la dhex wareejinayo macluumaadka e-mailo gaadhaya ilaa 30,000 oo laga soo xaday dadka isticmaala hotmailka, yahooga iyo gmailkaba. Waxaanay u badan tahay xisaabaad intaas ka badan la xaday

Sidee Arinkani ku dhacay?

Khubaradu iskuma waafaqsana sida uu arinakani u dhacay. Qolo waxa ay ku doodayaan in qolooyinka (hackers) la yidhaa ay u dhaceeen qalabka shirkadaha bixiya e-maialadan oo ay dabadeedna sidaas macluumaadkan ku soo heleen. Waxaase loo badinayaa sida ay qolo kale ku doodayaan in macluumaadkan la xaday iyada oo la isticmaalayo habka loo yaqaan “phishing” kaas oo ah in qofka loo jiheeyo bog kale oo aan ahayn bogii saxa ahaa ee uu qofkaasi yaqaanay(sida hotmail.com, yahoo.com, ama gmail.com) laakiin u eeg kii uu qofku u socday. Marka uu qofku halkaas tago ee uu markaas macluumaadkiisa ku qorana waxa ay macluumaadkaasi si fudud ugu tagayaan qoladan tuugta ah ee bogaas faalsada ah samaysatay.

Sidaad isku ilaalin kartaa?

1)Hadii aad xisaabo ku leedahay shirkadahaas loo dhacay si dhakhso ah u badal muftaaxa e-mailkaaga (password).

2)Marka aad samaysanayso muftaax cusub dooro muftaaxa ay adagtahay in uu garto qof aan adiga ahayni. Muftaaxaagu ha ka koobanaado xarfo waaweyn, kuwo yaryar iyo numbaro isku jira. (Dadka laga xaday ciwaanadoodu waxa ay u badnaayeen dad isticmaalayay mufaatiix ay fududahay in la maleeyo sida 1234 amba I love iyo wixii la mida)

3)Sadexdii biloodba mar badal muftaaxa e-mailkaaga.

4)Ha u isticmaalin muftaax kaliya xisaabaha kala duwan (sida bangiga, iskuulka iyo e-mailka) ee aad ku leedhay aalada internedka.

5)Hadii laguu soo diro e-mail lagu leeyahay ciwaankan tag si aad u badasho muftaaxa bangigaaga ama e-mailkaaga ha yeelin, iska na tirtir fariintaas.

6)Cid aanad hubin cida ay tahay macluumaadkaaga shakhsiga ah ha u gudbin.

Hadii aad ku dhaqanto talooyinkaas kore waxa aan is leenahay waxa yaraanaya in ay tuugta internedku kuu soo dhacaan.

Siciid Cali Axmed

http://dacwada.blogspot.com/

Khudabadii Sh.shariif (Somali)

Khudbadii wadaadka oo Soomaali ah halkan ka dhagayso...5 daqiiqo ee hore waa English waad is dhaafin kartaa....
Siciid Cali

Sheekh Shariif oo ka hadalay CSIS